ถ้าคุณผู้หญิงเพิ่งรู้ว่าตั้งครรภ์โดยไม่ได้วางแผน อยากให้รู้ว่าคุณไม่ได้เจอเรื่องนี้อยู่คนเดียว โดยมีสถิติการตั้งครรภ์ที่ไม่ได้ตั้งใจของแม่วัยรุ่นเพิ่มขึ้นจาก 50.1% ปี 2559 เป็น 67.8% ปี 2568 ซึ่งสาเหตุหลักเกิดจากสองอย่าง คือ 52% คุมกำเนิดผิดพลาด และ 48% ไม่ได้ใช้วิธีใดๆในการป้องกันการตั้งครรภ์ (ที่มา) ในปี 2568 ประเทศไทยยังมีหญิงอายุ 15–19 ปีคลอดบุตรราว 11 คนในทุก 1,000 คน และยังมีผู้หญิงทุกช่วงวัยอีกมากที่ตั้งครรภ์ในเวลาที่ยังไม่พร้อม

มีจำนวนการทำแท้งในประเทศไทยประมาณ 300,000 ครั้งต่อปี (ที่มา)

บทความนี้เขียนโดยทีมแพทย์ของ HealthSmile เพื่อพาคุณคิดทีละขั้น เพราะในบางครั้งหากไม่ได้รู้ข้อมูลรอบด้าน ก็อาจจะไม่สามารถตัดสินใจได้ดี เราไม่ได้บอกว่าทางไหนถูกหรือผิด เพราะการตัดสินใจเป็นสิทธิของคุณ แต่จะช่วยให้คุณรู้ว่าแต่ละทางต้องทำอะไร ภายในเวลาเท่าไร และมีใครช่วยได้บ้าง

สิ่งสำคัญที่สุดที่ควรรู้ตั้งแต่ตอนนี้: เวลามีผลต่อทางเลือก ยิ่งรู้อายุครรภ์เร็ว ยิ่งมีทางเลือกมากและปลอดภัยกว่า ถ้ายังไม่รู้จะเริ่มตรงไหน Add LINE ID : @HealthSmile ได้เลย

โดยปกติ เรามีแนวทางในการแนะนำกรณีตั้งครรภ์ไม่พร้อมอยู่ 3 ขั้นตอน ดังนี้

1. ยืนยันว่าตั้งครรภ์จริง และรู้อายุครรภ์
2. ถามตัวเองว่าต้องการตั้งครรภ์ต่อหรือไม่ (อาจปรึกษาคนในครอบครัวร่วมด้วย)
3. ถามความพร้อมของฝ่ายชายว่าพร้อมร่วมรับผิดชอบหรือไม่

ขั้นแรก: ยืนยันว่าตั้งครรภ์จริง และรู้อายุครรภ์

ก่อนตัดสินใจเรื่องใด ให้ยืนยันการตั้งครรภ์และหาอายุครรภ์ให้แน่นอน เพราะกฎหมายไทยในการยุติการตั้งครรภ์นั้น กำหนดทางเลือกตามอายุครรภ์

• ตรวจปัสสาวะด้วยชุดตรวจ ได้ผลน่าเชื่อถือเมื่อประจำเดือนขาดแล้ว ถ้าขึ้นสองขีด ให้ถือว่าน่าจะตั้งครรภ์ (อ่านเพิ่มเติม : ตรวจการตั้งครรภ์ฟรี ที่ไหนได้บ้าง)
• ตรวจเลือดหรืออัลตราซาวด์ ที่โรงพยาบาลหรือคลินิก เพื่อยืนยันและบอกอายุครรภ์ได้แม่นยำ รวมถึงดูว่าตั้งครรภ์ในมดลูกหรือไม่ (อ่านเพิ่มเติม : 4 วิธีตรวจครรภ์ เช็กได้ หายสงสัย ท้องจริง หรือท้องมโน?)
• นับอายุครรภ์เบื้องต้น จากวันแรกของประจำเดือนครั้งสุดท้าย ไม่ใช่จากวันที่มีเพศสัมพันธ์ (อ่านเพิ่มเติม : 4 วิธีคาดเดาว่าใครเป็นพ่อของลูกในท้อง (พร้อมเครื่องมือคำนวณวันปฏิสนธิ))

ไม่ว่าจะเลือกทางไหน ยิ่งรู้เร็วยิ่งดี การยุติการตั้งครรภ์ในช่วงแรกทำได้ง่ายและปลอดภัยกว่า ส่วนถ้าเลือกตั้งครรภ์ต่อ การเริ่มฝากครรภ์เร็วก็ช่วยให้แม่และลูกปลอดภัยกว่าเช่นกัน

ขั้นที่ 2 : คุณต้องการตั้งครรภ์ต่อหรือไม่

คำถามนี้คุณเป็นคนเดียวที่ตอบได้ และไม่มีคำตอบไหนผิด ลองใช้คำถามเหล่านี้ช่วยคิด:

• สุขภาพ: ร่างกายของคุณพร้อมไหม มีโรคประจำตัวหรือยาที่ต้องใช้อยู่หรือเปล่า
• ชีวิตตอนนี้: การเรียน งาน และที่อยู่อาศัยของคุณจะเปลี่ยนไปอย่างไร
• ใจของคุณ: ลึกๆ แล้วคุณอยากเป็นแม่ในช่วงนี้ไหม หรือกำลังถูกใครกดดันอยู่
• คนรอบข้าง: มีใครช่วยดูแลคุณและลูกได้บ้าง เช่น ครอบครัว เพื่อน หรือคู่

ถ้ายังตัดสินใจไม่ได้ แนะนำให้ลองปรึกษาสายด่วน 1663 ให้คำปรึกษาเรื่องทางเลือกโดยไม่ชี้นำ และส่งต่อการดูแลได้ทั้งกรณีตั้งครรภ์ต่อและยุติการตั้งครรภ์ แต่อย่าลืมว่าระหว่างนี้ อาจลองปรึกษาคนในครอบครัวเพิ่มเติมได้ แต่อย่างไรก็ดี ร่างกายของคุณเอง คุณผู้หญิงมีสิทธิในการตัดสินใจเกี่ยวกับเรื่องสุขภาพและการตั้งครรภ์ของตนเองอย่างเต็มที่

ขั้นที่ 3 : ฝ่ายชายพอจะร่วมรับผิดชอบได้หรือไม่

การตั้งครรภ์เกิดจากคนสองคน ความรับผิดชอบจึงไม่ควรตกอยู่กับคุณคนเดียว ลองประเมิน 3 เรื่องนี้

• เขามีกำลังพอช่วยไหม ทั้งเรื่องเงิน เวลา และการดูแล
• เขายอมรับไหมว่าเป็นพ่อ ถ้ายังไม่แน่ใจหรือปฏิเสธ การตรวจ DNA พิสูจน์ความเป็นบิดาขณะตั้งครรภ์จะช่วยให้คุยกันบนข้อเท็จจริง
• เขายอมร่วมตรวจ DNA ไหม การตรวจก่อนคลอดต้องใช้ตัวอย่างจากฝ่ายชายด้วย เช่น เยื่อบุกระพุ้งแก้ม เล็บ หรือเส้นผม

สิ่งที่ควรรู้คือ ตามกฎหมายไทย หน้าที่อุปการะเลี้ยงดูของฝ่ายชาย (พ่อของเด็ก) จะเริ่มเมื่อเด็กคลอดแล้ว คำตอบของคำถามนี้จึงมีผลต่างกันระหว่างคนที่ตั้งครรภ์ต่อและคนที่ไม่ตั้งครรภ์ต่อ ดูผังด้านล่าง

อ่านเพิ่มเติม : แฟนสั่งให้ไปทำแท้ง ควรทำยังไง

ถ้าการติดต่อฝ่ายชายทำให้คุณไม่ปลอดภัย เช่น เคยถูกทำร้ายหรือข่มขู่ ไม่ต้องติดต่อเขาเอง ให้ข้ามไปอ่านหัวข้อ “กรณีพิเศษ”

แผนผังช่วยตัดสินใจ

เมื่อตอบ 2 คำถามแล้ว ดูว่าคุณอยู่ทางไหน และต้องทำอะไรต่อตามแผนภูมินี้

แนวทางกรณีท้องไม่พร้อม (Unplanned pregnancy flowchart)

ทางที่ 1: ถ้าตัดสินใจไม่ตั้งครรภ์ต่อ

โทร สายด่วน 1663 ให้เร็วที่สุด เจ้าหน้าที่จะให้คำปรึกษาและส่งต่อไปยังหน่วยบริการที่ปลอดภัยใกล้บ้านคุณ ซึ่งเป็นเครือข่ายของ RSA (rsathai.org)

เรื่องค่าใช้จ่าย: สปสช. จัดงบบริการยุติการตั้งครรภ์ที่ปลอดภัยให้คนไทยทุกสิทธิการรักษา ทั้งบัตรทอง ประกันสังคม และข้าราชการ สอบถามรายละเอียดสิทธิของคุณได้ที่เบอร์โทร 1663

อย่าซื้อยาทำแท้งทางออนไลน์ ยาที่ขายตามโซเชียลมักไม่ผ่าน อย. และอาจเป็นยาปลอม การใช้ผิดวิธีอาจทำให้มดลูกแตก ตกเลือดในช่องท้อง จนช็อกและเสียชีวิตได้ ถ้ากินยาไปแล้วและมีเลือดออกมาก ปวดท้องรุนแรง หรือมีไข้สูง ให้ไปโรงพยาบาลทันที

ถ้าฝ่ายชายช่วยรับผิดชอบได้: ควรตรวจ DNA พิสูจน์ความเป็นบิดาควบคู่ไปด้วย

บางคนอยากให้ฝ่ายชายร่วมรับผิดชอบค่าใช้จ่ายต่างๆหรือค่าปลอบใจ ดังนั้นการตรวจ DNA พิสูจน์ความเป็นบิดาขณะตั้งครรภ์ จะช่วยยืนยันความเป็นพ่อได้ ทำให้คุยกันได้ชัดเจนขึ้น แต่ควรรู้ 3 เรื่องนี้ก่อนตัดสินใจตรวจ DNA

1. อายุครรภ์แต่ละช่วงมีความสำคัญ การตรวจ DNA ก่อนคลอดทำได้ตั้งแต่อายุครรภ์ 7 สัปดาห์ และรอผลราว 7–14 วัน (โดยทั่วไปไม่เกิน 10 วัน)
   • ถ้าอายุครรภ์ยังน้อย สามารถรอผลตรวจก่อนแล้วค่อยนัดยุติการตั้งครรภ์ก็ได้
   • แต่หากอายุครรภ์มากจนเมื่อผลตรวจออกแล้วอาจอายุครรภ์เลย 12 สัปดาห์ ควรเจาะเลือดตรวจ DNA และนัดบริการยุติการตั้งครรภ์ไปพร้อมกัน ไม่จำเป็นต้องรอผลตรวจก่อนยุติการตั้งครรภ์
2. กฎหมายไม่ได้บังคับในกรณีนี้ เมื่อไม่มีการคลอด ฝ่ายชายจึงยังไม่มีหน้าที่อุปการะเลี้ยงดูตามกฎหมาย ผล DNA จึงใช้เป็นหลักฐานในการเจรจาโดยสมัครใจ ถ้าต้องการเรียกร้องอย่างเป็นทางการ ควรปรึกษาทนายความก่อน
3. ชั่งน้ำหนักค่าใช้จ่าย ค่าตรวจ DNA ขณะตั้งครรภ์ค่อนข้างสูง ในขณะที่บริการยุติการตั้งครรภ์ใช้สิทธิรัฐได้ฟรี ลองคิดว่าสิ่งที่จะได้จากการยืนยันความเป็นพ่อคุ้มกับค่าใช้จ่ายหรือไม่

ถ้าต้องการตรวจ DNA พิสูจน์ความเป็นบิดาขณะตั้งครรภ์
ทีมงาน HealthSmile ส่งพยาบาล/นักเทคนิคการแพทย์วิชาชีพ ไปเจาะเลือดได้ถึงบ้านทั่วประเทศ

ปรึกษาได้ทาง LINE @HealthSmile หรือโทร 0898749565 ก่อนตัดสินใจ

ถ้าฝ่ายชายช่วยไม่ได้ หรือคุณไม่ต้องการให้เขาเกี่ยวข้อง

คุณยุติการตั้งครรภ์ได้เลยโดยไม่ต้องรอหรือขออนุญาตใคร หลังจากนั้นอย่าลืมปรึกษาเรื่องการคุมกำเนิดที่เหมาะกับคุณ เพื่อป้องกันการตั้งครรภ์ซ้ำ

ทางที่ 2: ถ้าตัดสินใจตั้งครรภ์ต่อ

เริ่มฝากครรภ์ให้เร็วที่สุด และวางแผนให้ฝ่ายชายร่วมรับผิดชอบตั้งแต่ตอนนี้ แม้ตอนนี้เขายังไม่มีเงินมาก หน้าที่เลี้ยงดูลูกตามกฎหมายจะมีไปจนลูกบรรลุนิติภาวะ

ฝากครรภ์ทันที

ฝากครรภ์ได้ที่โรงพยาบาลรัฐหรือหน่วยบริการตามสิทธิของคุณ แม้ฝากช้าก็ยังไม่สาย การฝากครรภ์ช่วยตรวจหาความเสี่ยงของแม่และทารก และวางแผนการคลอดอย่างปลอดภัย

พิจารณาการตรวจ DNA ยืนยันความเป็นพ่อตั้งแต่ตั้งครรภ์ หรือหลังคลอดบุตร

การตรวจ DNA ก่อนคลอด (NIPPT) เป็นการเจาะเลือดของคุณแม่ ซึ่งมี DNA ของทารกปนอยู่ เทียบกับตัวอย่าง DNA จากฝ่ายชาย (เช่น เยื่อบุกระพุ้งแก้ม , เล็บ , ผม) โดยไม่ต้องเจาะน้ำคร่ำและไม่เสี่ยงต่อการแท้ง ข้อดีของการรู้ผลตั้งแต่ในครรภ์คือ

• คุยเรื่องความรับผิดชอบได้ตั้งแต่ก่อนคลอด ทั้งค่าฝากครรภ์ ค่าคลอด และการเตรียมตัวเลี้ยงลูก
• ลดข้อโต้แย้ง เมื่อฝ่ายชายเห็นผลยืนยันแล้ว การปฏิเสธจะทำได้ยากขึ้น
• มีหลักฐานพร้อมใช้ หากต้องเจรจาหรือฟ้องร้องหลังคลอด

หรืออาจพิจารณาตรวจ DNA หลังคลอด (DNA paternity test) จากบุตรโดยตรงหลังคลอด ซึ่งสามารถตรวจได้ตั้งแต่หลังคลอดทันที ซึ่งมีข้อดีของตรวจหลังคลอดคือ

• ค่าใช้จ่ายในการตรวจถูกกว่า สามารถเลือกตรวจเพื่อความสบายใจ หรือตรวจแบบใช้ผลทางกฎหมายก็ได้
• ถ้าเลือกตรวจแบบใช้ผลทางกฎหมาย ก็สามารถนำผลมาใชัเป็นหลักฐานทางกฎหมายยืนยันชัดเจนกับฝ่ายชาย

กรณีเลือกตรวจ DNA พิสูจน์ความเป็นบิดากับ HealthSmile มีข้อดีดังนี้

• ตรวจได้ตั้งแต่อายุครรภ์ 7 สัปดาห์
• พยาบาลวิชาชีพไปเจาะเลือดคุณแม่ถึงบ้านหรือที่ทำงานได้ทั่วประเทศ
• ฝ่ายชายเลือกให้ตัวอย่างได้หลายแบบ เช่น เลือด เยื่อบุกระพุ้งแก้ม เส้นผม หรือเล็บ
• ทราบผลภายในประมาณ 7–14 วัน (โดยทั่วไ และเก็บข้อมูลเป็นความลับ
• ปรึกษาแพทย์เฉพาะทางได้โดยไม่มีค่าใช้จ่ายเพิ่ม ทาง LINE @HealthSmile หรือโทร 089 874 9565

ถ้าฝ่ายชายไม่ยอมตรวจ

การตรวจ DNA ไม่ว่าจะเป็นการตรวจก่อนคลอด หรือหลังคลอด ต้องได้รับความร่วมมือจากฝ่ายชาย ถ้าเขาไม่ยินยอม คุณยังมีทางเลือกคือ เมื่อเด็กคลอดให้ฟ้องศาลให้ฝ่ายชายรับเด็กเป็นบุตร ศาลมักสั่งให้ตรวจ DNA และถ้าฝ่ายใดปฏิเสธโดยไม่มีเหตุอันสมควร ศาลอาจสันนิษฐานในทางที่เป็นผลเสียต่อฝ่ายนั้น

สิทธิของคุณแม่และลูกหลังคลอด

• ไม่ได้จดทะเบียนสมรสก็ฟ้องได้ ยื่นฟ้องให้รับรองบุตรพร้อมเรียกค่าเลี้ยงดูได้ในคดีเดียวกัน
• เรียกค่าใช้จ่ายช่วงตั้งครรภ์ได้ด้วย นอกเหนือจากค่าเลี้ยงดูลูกไปจนบรรลุนิติภาวะ
• ไม่มีเงินจ้างทนาย ขอความช่วยเหลือทางกฎหมายได้ที่ศาลเยาวชนและครอบครัว หรือหน่วยงานช่วยเหลือประชาชนของรัฐ
• เก็บหลักฐานไว้ตั้งแต่ตอนนี้ เช่น แชตที่ฝ่ายชายยอมรับ รูปถ่าย หลักฐานการโอนเงิน และใบเสร็จค่าฝากครรภ์

ถ้ายังเป็นนักเรียนหรือนักศึกษา

ตามกฎกระทรวงปี 2566 สถานศึกษาต้องไม่ให้นักเรียนที่ตั้งครรภ์ออกจากโรงเรียน เว้นแต่นักเรียนขอย้ายเอง และต้องจัดการดูแลให้เรียนต่อได้อย่างเหมาะสม

กรณีพิเศษ: ถูกล่วงละเมิด หรืออายุต่ำกว่า 18 ปี

ถ้าการตั้งครรภ์เกิดจากการถูกบังคับ ข่มขืน หรือคุณยังอายุไม่ถึง 18 ปี ความปลอดภัยของคุณต้องมาก่อน

• ขอความช่วยเหลือทันที โทรศูนย์ช่วยเหลือสังคม 1300 (ตลอด 24 ชั่วโมง) แจ้งตำรวจ 191 หรือไปที่ศูนย์พึ่งได้ (OSCC) ในโรงพยาบาลรัฐ
• กฎหมายคุ้มครองคุณ กรณีตั้งครรภ์จากการถูกล่วงละเมิดทางเพศ กฎหมายอนุญาตให้ยุติการตั้งครรภ์ได้ และการมีเพศสัมพันธ์กับเด็กอายุต่ำกว่า 15 ปีเป็นความผิดแม้เด็กจะยินยอม
• หลักฐาน DNA ทางคดี ควรเก็บผ่านแพทย์และเจ้าหน้าที่ตำรวจตามขั้นตอน เพื่อให้ใช้ในคดีอาญาได้ ไม่ควรติดต่อหรือเจรจากับผู้กระทำเอง
• ไม่ต้องรับมือคนเดียว ถ้ายังไม่กล้าบอกพ่อแม่ เจ้าหน้าที่ 1663 หรือ 1300 ช่วยวางแผนการบอกและหาผู้ใหญ่ที่ไว้ใจได้

สรุป

ท้องไม่พร้อมไม่ใช่ทางตัน เริ่มจากรู้อายุครรภ์ให้เร็ว แล้วตอบ 2 คำถาม คือจะตั้งครรภ์ต่อไหม และฝ่ายชายควรร่วมรับผิดชอบอย่างไร ไม่ว่าจะเลือกทางไหน คุณมีสิทธิได้รับบริการที่ปลอดภัย และไม่ควรมีขั้นตอนใดทำให้คุณเสียเวลาที่มีค่า

คำถามที่พบบ่อย

ยาคุมฉุกเฉินคือยาทำแท้งใช่ไหม?
ไม่ใช่ ยาคุมฉุกเฉินใช้ป้องกันการตั้งครรภ์หลังมีเพศสัมพันธ์ที่ไม่ได้ป้องกัน และได้ผลดีที่สุดเมื่อกินเร็วที่สุด ถ้าตั้งครรภ์แล้วยาจะไม่ช่วยยุติการตั้งครรภ์

ยุติการตั้งครรภ์ต้องเสียเงินไหม?
คนไทยใช้สิทธิการรักษาของตัวเองได้ทุกสิทธิ เพราะ สปสช. จัดงบบริการนี้ไว้ สอบถามหน่วยบริการตามสิทธิได้ที่ 1663

ตรวจ DNA ระหว่างตั้งครรภ์อันตรายต่อลูกไหม?
ไม่อันตราย เพราะใช้เพียงเลือดจากแขนของคุณแม่ ไม่ต้องเจาะน้ำคร่ำ และไม่เพิ่มความเสี่ยงต่อการแท้ง

ตรวจ DNA ก่อนคลอดได้ตั้งแต่กี่สัปดาห์ และรู้ผลเมื่อไร? ที่
HealthSmile ตรวจได้ตั้งแต่อายุครรภ์ 7 สัปดาห์ และทราบผลภายในประมาณ 7–14 วัน (โดยทั่วไปไม่เกิน 10 วัน)

ไม่ได้จดทะเบียนสมรส เรียกค่าเลี้ยงดูลูกได้ไหม?
ได้ ฟ้องให้ศาลรับรองบุตรพร้อมเรียกค่าเลี้ยงดูได้ในคดีเดียว โดยใช้ผล DNA และหลักฐานความสัมพันธ์ประกอบ

ท้องระหว่างเรียน โรงเรียนให้ออกได้ไหม?
ไม่ได้ ตามกฎกระทรวงปี 2566 สถานศึกษาต้องไม่ให้นักเรียนที่ตั้งครรภ์ออก เว้นแต่นักเรียนขอย้ายเอง

แหล่งอ้างอิง