ทารกในครรภ์ไม่ใช่ลูกของสามีคนปัจจุบัน มีทางออกอย่างไรบ้าง

จากที่ทีมงานของเฮลท์สไมล์ ได้ให้บริการตรวจพิสูจน์ความเป็นบิดาระหว่างการตั้งครรภ์ให้กับคุณแม่ที่ตั้งครรภ์อยู่หลายๆท่าน เราจะพบกับความกังวลใจสำคัญๆอย่างหนึ่งในคุณแม่ตั้งครรภ์ ที่ก่อนหน้านี้ได้มีความสัมพันธ์กับผู้ชายหลายคน ก็คือ

เด็กที่อยู่ในครรภ์ ไม่ใช่เด็กของสามีคนปัจจุบัน แต่ว่าสามีคนปัจจุบันเชื่อว่าเด็กในครรภ์ เป็นบุตรของเขา

ในกรณีนี้ มีความซับซ้อนเกี่ยวกับเรื่องความสัมพันธ์ และเรื่องของอายุครรภ์เข้ามาเกี่ยวข้อง โดยทั่วไปคุณแม่มีทางเลือกได้ดังนี้ค่ะ

หากยังไม่แน่ใจ ว่าใครเป็นบิดาของทารกในครรภ์

บริการตรวจ DNA พ่อลูกระหว่างตั้งครรภ์จาก HealthSmile เลือกให้พยาบาลวิชาชีพไปเจาะเลือดที่บ้าน หรือเข้ารับบริการที่ศูนย์ของ HealthSmile ซึ่งมีอยู่ทั่วประเทศ ตรวจได้ตั้งแต่อายุครรภ์ 7 สัปดาห์ ดูรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่นี่ ตรวจ DNA พิสูจน์ความเป็นพ่อ-ลูก (paternity test)

โทร : 0898749565

LINE ID : @HealthSmile

การรู้ผลชัดเจนตั้งแต่เนิ่น ๆ ช่วยให้ตัดสินใจบนข้อเท็จจริง ไม่ใช่การคาดเดา และยังมีเวลาพอสำหรับทุกๆทางเลือกในหัวข้อถัดไป

ตารางสรุปทางเลือกที่ต้องตัดสินใจ

ซึ่งมีรายละเอียดในแต่ละหัวข้อดังนี้

1. ตัดสินใจเรื่องการยุติการตั้งครรภ์

1.1 เลือกยุติการตั้งครรภ์

ในกรณีที่เข้าเกณฑ์ของการยุติการตั้งครรภ์ได้ตามกฎหมาย กรณีคนไทยเราสามารถขอเข้ารับบริการยุติการตั้งครรภ์และขอความช่วยเหลือได้ ทั้งจากหน่วยงานของรัฐและโรงพยาบาลเอกชน ดังนี้

สิทธิในการรักษาและช่องทางช่วยเหลือ

• หน่วยงานให้คำปรึกษา: หากต้องการคำปรึกษาอย่างปลอดภัย เป็นความลับ สามารถติดต่อ สายด่วนท้องไม่พร้อม 1663 หรือติดต่อเครือข่ายแพทย์อาสา RSA (rsathai.org) เพื่อรับคำแนะนำในการเข้าถึงคลินิกและโรงพยาบาลที่ให้บริการอย่างปลอดภัย

ข้อดี-ข้อเสีย ของการเลือกยุติการตั้งครรภ์

ถ้าทำในสถานพยาบาลที่ได้มาตรฐานและอายุครรภ์ยังน้อย การยุติการตั้งครรภ์เป็นหัตถการที่ปลอดภัยสูง ข้อเสียหลักจึงมักอยู่ที่เรื่องใจ ความเชื่อ และกรอบเวลา มากกว่าความเสี่ยงทางกาย

ข้อดี

• ปลอดภัยเมื่อทำเร็วและถูกวิธี อายุครรภ์ไม่เกิน 12 สัปดาห์ส่วนใหญ่สามารถใช้ยา (mifepristone ร่วมกับ misoprostol) ได้ผลสูงและภาวะแทรกซ้อนรุนแรงพบน้อย หรือหากต้องการยุติการตั้งครรภ์ด้วยหัตถการ สามารถยุติการตั้งครรภ์ได้ด้วยการใช้เครื่องดูดสูญญากาศ (MVA)
• ไม่กระทบการมีบุตรในอนาคต เมื่อทำโดยแพทย์และไม่มีภาวะแทรกซ้อน
• จบความไม่แน่นอนทางกฎหมาย ไม่ต้องเผชิญเรื่องสถานะบุตร การแจ้งเกิด หรือคดีฟ้องไม่รับเด็กเป็นบุตรในอนาคต
• ได้กำหนดชีวิตตัวเอง ทั้งเรื่องความสัมพันธ์ การเงิน และความพร้อมในการเลี้ยงดู
• ความรู้สึกหลังทำ งานวิจัยติดตามระยะยาวพบว่าคนส่วนใหญ่รู้สึกโล่งใจและเห็นว่าตัดสินใจถูกแล้ว

ข้อเสียและความเสี่ยง

• ทางกาย กรณีเลือกใช้ยายุติการตั้งครรภ์ อาจมีเลือดออกและปวดท้องคล้ายประจำเดือนมาก บางรายเนื้อเยื่อหลุดไม่หมดจนต้องทำการใช้เครื่องดูดสูญญากาศ หรือการขูดมดลูกเพิ่ม ส่วนการติดเชื้อหรือตกเลือดรุนแรงพบน้อย แต่ความเสี่ยงสูงขึ้นตามอายุครรภ์
• ทางใจ บางคนรู้สึกเศร้า ผิด หรือเสียดายภายหลัง โดยเฉพาะถ้าตัดสินใจเพราะถูกกดดัน ขัดกับความเชื่อทางศาสนา หรือมีปัญหาสุขภาพจิตเดิมอยู่แล้ว
• ความลับที่ยังอยู่ ถ้าทำโดยไม่บอกคู่ ความเครียดจากการเก็บความลับอาจยังตามมา
• เวลาบีบ ถ้าอยากรู้ผล DNA ก่อนตัดสินใจ ต้องรีบ เพราะผลอาจใช้เวลาราว 1-2 สัปดาห์ และพ้น 12 สัปดาห์ต้องผ่านการปรึกษาเพิ่ม พ้น 20 สัปดาห์ทำไม่ได้ยกเว้นมีเหตุทางการแพทย์
• การเข้าถึงบริการ สถานบริการมีจำกัด โดยเฉพาะช่วง 12–20 สัปดาห์ จึงควรโทร 1663 เพื่อขอส่งต่อแทนการหาเอง
• ทำนอกระบบ (หรือคลินิกเถื่อนผิดกฎหมาย) อันตรายมาก ยาจากแหล่งไม่ชัดเจนเสี่ยงทั้งยาปลอม ตกเลือด และติดเชื้อรุนแรง หรืออุปกรณ์ที่ใช้ในการยุติการตั้งครรภ์ไม่สะอาด ไม่ปลอดภัย

1.2 ตั้งครรภ์ต่อ (เลือกที่จะไม่ยุติการตั้งครรภ์ / อายุครรภ์เกินกำหนดที่จะยุติการตั้งครรภ์อย่างถูกกฎหมาย)

กรณีที่ตั้งครรภ์ต่อ ก็จำเป็นต้องเข้ารับการฝากครรภ์อย่างต่อเนื่อง เพื่อให้ทารกในครรภ์นั้นมีความสมบูรณ์มากที่สุด แม้ว่าการเลือกที่จะตั้งครรภ์ต่อนี้ไม่มีกรอบเวลาบีบเหมือนการยุติการตั้งครรภ์ แต่ผลจะยาวกว่ามาก เพราะเกี่ยวทั้งตัวเด็ก ความสัมพันธ์ และสถานะทางกฎหมายไปอีกหลายปี

ข้อดี

• ไม่ต้องตัดสินใจภายใต้แรงกดดันของเวลา มีเวลาตรวจ DNA คุยกับคู่ และวางแผนได้รอบคอบกว่า
• สอดคล้องกับความเชื่อหรือความต้องการมีลูก สำหรับคนที่ยุติการตั้งครรภ์แล้วจะรู้สึกขัดกับความเชื่อทางศาสนา หรือความรู้สึกของตัวเอง
• ยังมีทางเลือกต่อได้หลายทาง ทั้งเลี้ยงเอง เลี้ยงร่วมกับคู่ปัจจุบัน ให้พ่อทางสายเลือดรับผิดชอบ หรือยกให้เป็นบุตรบุญธรรม
• เด็กมีสิทธิตามกฎหมาย ถ้าสถานะบุตรชัดเจน เด็กเรียกค่าอุปการะเลี้ยงดูจากพ่อทางสายเลือดได้ และได้ข้อมูลสุขภาพทางพันธุกรรมที่ถูกต้อง
• ความสัมพันธ์บางคู่ไปต่อได้ คู่ปัจจุบันบางคนเลือกรับเด็กเป็นลูกหลังรู้ความจริง เมื่อได้คุยกันอย่างเปิดเผย

ข้อเสียและความเสี่ยง

• ความจริงอาจถูกเปิดเผยในอนาคต (หากไม่ได้แจ้งให้สามีคนปัจจุบันทราบ) ความคล้ายทางหน้าตา หมู่เลือด หรือการตรวจ DNA ในอนาคตอาจเปิดเผยความจริง ยิ่งปล่อยนานยิ่งกระทบหลายคน รวมถึงตัวเด็ก
• ผลทางกฎหมายตามมา ถ้าจดทะเบียนสมรสแล้ว เด็กจะถูกสันนิษฐานเป็นบุตรของสามีคนปัจจุบัน สามีฟ้องไม่รับเด็กเป็นบุตรได้ภายใน 1 ปีนับแต่วันที่รับรู้ แต่ไม่เกิน 10 ปีนับตั้งแต่วันเกิด (ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ป.พ.พ.) บรรพ 5 ครอบครัว ลักษณะ 2 บิดามารดากับบุตร หมวด 1 บิดามารดา) และเด็กเองก็ร้องขอให้ฟ้องปฏิเสธความเป็นบุตรได้เมื่อโตขึ้น (ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1545)
• ความสัมพันธ์อาจจบลง หากความจริงถูกแจ้งให้กับสามีคนปัจจุบัน (ไม่ว่าจะตั้งใจแจ้งความจริงเพื่อความบริสุทธิ์ใจ หรือมาล่วงรู้ในภายหลัง) ความสัมพันธ์กับสามีคนปัจจุบันอาจจะจบลง ซึ่งอาจตามมาด้วยการเลี้ยงลูกคนเดียว
• ภาระการเงินระยะยาว การเลี้ยงดูแลบุตรแต่ละคน มีความยากลำบากและมีค่าใช้จ่ายสูง หากความสามารถในการหารายได้มีจำกัด อาจจะทำให้เกิดปัญหาทางการเงินในอนาคตได้ โดยเฉพาะถ้าพ่อทางสายเลือดไม่รับผิดชอบ และต้องฟ้องร้องเพื่อเรียกค่าเลี้ยงดู
• สุขภาพใจของแม่ ความเครียดเรื่องความลับหรือความขัดแย้งระหว่างตั้งครรภ์ เพิ่มความเสี่ยงภาวะซึมเศร้าทั้งก่อนและหลังคลอด

2. ตัดสินใจเรื่องการบอกสามีคนปัจจุบัน

การตัดสินใจทุกอย่างมีผลที่ตามมาเสมอ การเลือกที่จะบอกความจริงกับสามีคนปัจจุบันนั้นมักเจ็บในระยะสั้นแต่ลดปัญหาระยะยาว ส่วนการไม่บอกเลี่ยงความขัดแย้งตอนนี้ได้ แต่ความเสี่ยงจะสะสมไปเรื่อย ๆ

ข้อยกเว้นกรณีเดียวที่จะต้องไม่บอกสามีคนปัจจุบัน คือถ้าบอกแล้วอาจไม่ปลอดภัย เช่น อาจถูกทำร้ายร่างกาย ถูกข่มขู่ (กรณีนี้ควรขอความช่วยเหลือจากหน่วยงานรัฐ หรือองค์กรต่างๆเพิ่มเติม

2.1 บอกสามีคนปัจจุบัน

ข้อดี

• ตัดสินใจร่วมกันบนข้อเท็จจริง ไม่ว่าจะตั้งครรภ์ต่อ ยุติ หรือแยกทาง
• เลี่ยงปัญหากฎหมายในอนาคต สถานะบุตรชัดตั้งแต่ก่อนแจ้งเกิด ไม่ต้องเสี่ยงคดีฟ้องไม่รับเด็กเป็นบุตรหลังจากเลี้ยงดูกันมาแล้ว
• ไม่ต้องแบกความลับ ลดความเครียดเรื้อรังซึ่งกระทบทั้งสุขภาพใจของแม่และการตั้งครรภ์
• เด็กได้ข้อมูลที่ถูกต้อง ทั้งเรื่องตัวตนและประวัติสุขภาพทางพันธุกรรม
• ความสัมพันธ์อาจไปต่อได้จริง บางคู่ผ่านเรื่องนี้ได้เมื่อความจริงถูกวางบนโต๊ะ และความสัมพันธ์ที่ไปต่อจะไม่ตั้งอยู่บนสิ่งที่ซ่อนไว้

ข้อเสีย

• ความสัมพันธ์อาจจบทันที และอาจตามมาด้วยการแยกทาง การหย่า หรือการขาดการสนับสนุนทางการเงิน
• ความเจ็บปวดทางใจของทั้งสองฝ่าย รวมถึงครอบครัวที่อาจรับรู้ไปด้วย
• ความเสี่ยงต่อความปลอดภัย ถ้าสามีมีประวัติใช้ความรุนแรงหรือควบคุมตัวเองไม่ได้
• ถูกกดดันให้ตัดสินใจตามอีกฝ่าย เช่น ถูกบังคับให้ยุติหรือไม่ยุติการตั้งครรภ์

ถ้าเลือกบอก จะบอกอย่างไรให้เสียหายน้อยที่สุด

• ประเมินความปลอดภัยก่อน ถ้ามีความเสี่ยงความรุนแรง ให้คุยต่อหน้าคนกลางหรือในที่ที่มีคนอื่นอยู่ และเตรียมที่พักสำรอง สายด่วน 1300 ช่วยได้ตลอด 24 ชั่วโมง
• พูดตามข้อเท็จจริงที่รู้ แต่ถ้ายังไม่แน่ใจเรื่องใครเป็นบิดาของทารกในครรภ์ สามารถเลือกตรวจ DNA พิสูจน์ความเป็นบิดาระหว่างตั้งครรภ์ หรือหลังคลอดได้
• เลือกเวลาที่ไม่มีแรงกดดันอื่น และให้เวลาอีกฝ่ายตั้งตัวก่อนคาดหวังคำตอบ
• ถ้ากังวลว่าจะคุยกันไม่ได้ การนัดคุยกับผู้ให้คำปรึกษาด้านครอบครัวหรือสายด่วน 1663 ช่วยให้บทสนทนาไม่บานปลาย

2.2 ไม่บอกสามีคนปัจจุบัน

ข้อดี

• เลี่ยงความขัดแย้งและความรุนแรงที่อาจเกิดขึ้นตอนนี้
• รักษาครอบครัวและความมั่นคงไว้ได้ในระยะสั้น
• มีเวลาตั้งหลัก ตรวจ DNA ให้แน่ใจ หรือวางแผนก่อนตัดสินใจขั้นต่อไป

ข้อเสีย

• ความจริงมีโอกาสถูกเปิดเผยสูง จากการตรวจ DNA ที่ทำได้ง่ายขึ้น ความคล้ายของเด็ก หรือคนอื่นที่รู้เรื่อง ยิ่งเปิดเผยช้า ความเสียหายต่อความไว้ใจยิ่งมาก
• ผลทางกฎหมาย ถ้าสามีแจ้งเกิดเด็กเป็นลูกตัวเอง เขาจะฟ้องไม่รับเด็กเป็นบุตรไม่ได้ ซึ่งมีผลต่อมรดก ค่าเลี้ยงดู และอำนาจปกครอง ที่สามีคนปัจจุบันจะต้องให้การเลี้ยงดูบุตรคนนี้ แต่ว่าหากสามีคนปัจจุบันมารู้ทีหลัง ก็สามารถฟ้องหย่า เรียกค่าทดแทนจากภริยาหรือชายชู้ และปฏิเสธความเป็นบิดาของเด็กได้ตามกฎหมาย แต่การฟ้องเรียกคืน “เงินค่าเลี้ยงดู” ที่ได้จ่ายไปแล้วในทางปฏิบัติตามกฎหมายไทยทำได้ยากมาก (เนื่องจาก ถือเป็นการชำระหนี้ตามหน้าที่หรือจริยธรรม ศาลมักจะตีความว่าไม่สามารถฟ้องเรียกเงินค่าเลี้ยงดูที่จ่ายไปแล้วคืนจากมารดาได้โดยตรง เว้นแต่จะพิสูจน์ได้ว่าเป็นการฉ้อฉลหรือมีความเสียหายในฐานะละเมิด ซึ่งต้องปรึกษาทนายความเพื่อดูพยานหลักฐานเป็นรายกรณี)
• ผลต่อเด็ก เด็กที่รู้ความจริงตอนโตมักเจ็บปวดกับการถูกปิดบังมากกว่าตัวข้อเท็จจริง และอาจขาดประวัติสุขภาพที่ถูกต้องของพ่อทางสายเลือด
• ภาระใจของแม่ ความรู้สึกผิดและความกังวลว่าจะถูกจับได้ เพิ่มความเสี่ยงภาวะซึมเศร้าทั้งก่อนและหลังคลอด
• พ่อทางสายเลือดไม่ต้องรับผิดชอบ เด็กเสียสิทธิเรียกค่าอุปการะเลี้ยงดูจากเขา

3. ตัดสินใจเรื่องการบอกบิดาที่แท้จริงของทารกในครรภ์

การบอกพ่อที่แท้จริงเปิดทางให้เด็กได้สิทธิและแม่ได้คนร่วมรับผิดชอบ แต่ก็ทำให้มีคนรู้ความลับเพิ่มอีกหนึ่งคน ซึ่งอาจลามไปถึงสามีปัจจุบันได้ จึงควรตัดสินใจเรื่องนี้ควบคู่กับว่าจะบอกสามีหรือไม่

3.1 บอกบิดาที่แท้จริงของทารกในครรภ์

ข้อดี

• มีคนร่วมรับผิดชอบ ทั้งค่าใช้จ่ายระหว่างตั้งครรภ์ ค่าคลอด และค่าเลี้ยงดูระยะยาว
• เด็กได้สิทธิตามกฎหมาย พ่อจดทะเบียนรับเด็กเป็นบุตรได้เมื่อแม่และเด็กยินยอม ซึ่งทำให้เด็กมีสิทธิรับค่าอุปการะเลี้ยงดูและรับมรดก
• ตรวจ DNA ยืนยันได้ง่าย เพราะต้องใช้ตัวอย่างจากเขา การได้ความร่วมมือทำให้ตรวจพิสูจน์ความเป็นบิดา NIPPT ระหว่างตั้งครรภ์ได้โดยไม่ต้องรอคลอด
• ข้อมูลสุขภาพทางพันธุกรรมครบ ช่วยประเมินความเสี่ยงโรคทางพันธุกรรมของเด็กได้ถูกต้อง
• เด็กรู้จักที่มาของตัวเอง และมีโอกาสสร้างความสัมพันธ์กับพ่อ ถ้าทั้งสองฝ่ายต้องการ

ข้อเสีย

• อาจถูกปฏิเสธหรือตัดขาด ซึ่งเจ็บปวดและอาจไม่ได้ความช่วยเหลือใดเลย
• ความลับอาจรั่วไหล ถึงสามีปัจจุบัน ครอบครัว หรือที่ทำงาน ก่อนที่แม่จะพร้อม
• เขาอาจมีครอบครัวอยู่แล้ว ทำให้เรื่องซับซ้อนขึ้น และอาจกลายเป็นความขัดแย้งกับคู่ของเขา
• ถูกกดดันให้ตัดสินใจตามเขา เช่น ถูกเร่งให้ยุติการตั้งครรภ์ หรือถูกเรียกร้องสิทธิในตัวเด็กเมื่อแม่ไม่ต้องการ
• ความผูกพันระยะยาว ถ้าเขาจดทะเบียนรับเด็กเป็นบุตร อาจมีสิทธิในอำนาจปกครองด้วย แม้แม่จะคัดค้านได้ในบางกรณีตามกฎหมาย
• ความเสี่ยงต่อความปลอดภัย ถ้าความสัมพันธ์กับเขาเคยมีความรุนแรงหรือการทำร้ายร่างกายมาก่อน

ถ้าเลือกบอก ควรเตรียมอะไร

• ยืนยันความเป็นพ่อด้วย DNA ก่อนหรือพร้อมกับการบอก เพื่อไม่ให้เรื่องกลายเป็นการโต้เถียงว่าเชื่อหรือไม่เชื่อ
• คิดไว้ก่อนว่าต้องการอะไรจากเขา เช่น ค่าใช้จ่าย การจดทะเบียนรับเด็ก หรือแค่แจ้งให้ทราบ
• เก็บหลักฐานการสื่อสารไว้ เผื่อต้องใช้ฟ้องขอให้รับเด็กเป็นบุตรหรือเรียกค่าเลี้ยงดูภายหลัง
• ถ้ากังวลเรื่องความปลอดภัยหรือการถูกกดดัน ให้ติดต่อผ่านทนายความหรือคนกลาง แทนการคุยตัวต่อตัว

3.2 ไม่บอกบิดาที่แท้จริงของทารกในครรภ์

ข้อดี

• ควบคุมได้ว่าใครรู้ความลับ ลดโอกาสที่เรื่องจะลามออกไป
• ตัดขาดได้ชัดเจน เหมาะในกรณีที่ความสัมพันธ์จบไม่ดี หรือเขาไม่ปลอดภัยสำหรับแม่และเด็ก
• ตัดสินใจเรื่องการตั้งครรภ์ได้เองทั้งหมด โดยไม่มีแรงกดดันจากเขา

ข้อเสีย

• เด็กเสียสิทธิเรียกค่าเลี้ยงดูและสิทธิรับมรดก จากพ่อทางสายเลือด
• ภาระทั้งหมดตกที่แม่ หรือคนที่เลี้ยงดูเด็กแทน
• ยืนยันผล DNA ไม่ได้ ถ้ายังไม่แน่ใจว่าใครเป็นพ่อ อาจตรวจได้เพียงตัดสามีปัจจุบันออก แต่ยืนยันพ่อที่แท้จริงไม่ได้
• ประวัติสุขภาพของเด็กไม่ครบ อาจเป็นปัญหาเมื่อต้องประเมินโรคทางพันธุกรรมในอนาคต
• เด็กอาจอยากตามหาพ่อเมื่อโตขึ้น และอาจเจ็บปวดกับการถูกปิดบัง ทั้งนี้สิทธิฟ้องขอให้รับเด็กเป็นบุตรเป็นของตัวเด็กด้วย ไม่ได้ขึ้นกับแม่เพียงคนเดียว

สรุปแนวทางที่คุณแม่ควรปฏิบัติ เมื่ออายุครรภ์ต่างๆ

หากยังไม่แน่ใจ ว่าใครเป็นบิดาของทารกในครรภ์

บริการตรวจ DNA พ่อลูกระหว่างตั้งครรภ์จาก HealthSmile เลือกให้พยาบาลวิชาชีพไปเจาะเลือดที่บ้าน หรือเข้ารับบริการที่ศูนย์ของ HealthSmile ซึ่งมีอยู่ทั่วประเทศ ตรวจได้ตั้งแต่อายุครรภ์ 7 สัปดาห์ ดูรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่นี่ ตรวจ DNA พิสูจน์ความเป็นพ่อ-ลูก (paternity test)

โทร : 0898749565

LINE ID : @HealthSmile

อ้างอิง