โรคอะไรบ้างที่ไม่สามารถตรวจพิสูจน์ความเป็นบิดาได้

การตรวจ DNA พิสูจน์ความเป็นบิดานั้นในทางการแพทย์และวิทยาศาสตร์ แทบจะไม่มี “โรค” ใดที่ทำให้ไม่สามารถตรวจพิสูจน์ความเป็นบิดา (DNA) ได้อย่างสิ้นเชิง แต่อย่างไรก็ตาม มี “ภาวะทางการแพทย์” และ “การรักษาบางชนิด” ที่อาจทำให้การตรวจ DNA แบบมาตรฐาน (เช่น การเจาะเลือด หรือการใช้ไม้ป้ายกระพุ้งแก้ม) ให้ผลลัพธ์ที่ผิดพลาด หรือไม่สามารถใช้เป็นตัวแทน DNA ของบุคคลที่เข้ารับการตรวจได้ ซึ่งทำให้ต้องใช้วิธีการเก็บตัวอย่างที่ซับซ้อนขึ้น

---

สอบถามการตรวจ DNA พิสูจน์ความเป็นบิดา

12,000 บาท ต่อคู่พ่อลูก พร้อมศูนย์บริการทั่วประเทศ กรุงเทพ ชลบุรี เชียงใหม่ ระยอง ฯลฯ

อ่านรายละเอียดการตรวจเพิ่มเติมได้ที่นี่ : healthsmile.co.th/dna-paternity-test/

Add LINE ID : @HealthSmile

---

ภาวะและปัจจัยที่มีผลต่อการตรวจพิสูจน์ความเป็นบิดา มีดังนี้

1. ภาวะไคเมอริซึม (Chimerism)

ไคเมอริซึม นี่คือภาวะทางพันธุกรรมที่พบได้ยากมาก เกิดจากการที่ตัวอ่อนแฝด 2 คนหลอมรวมกันในครรภ์มารดาตั้งแต่ระยะเริ่มต้น ทำให้บุคคลนั้นเกิดมาโดยมี DNA 2 ชุดที่แตกต่างกันในร่างเดียว

ส่วน ไคเมร่า (Chimera) คือที่มาของชื่อภาวะนี้ เพราะในตำนานเทพปกรณัมกรีก “ไคเมร่า” เป็นสัตว์ประหลาดที่มีส่วนผสมของสัตว์ 3 ชนิดในร่างเดียว ได้แก่ หัวเป็นสิงโต ลำตัวเป็นแพะ และหางเป็นงู นักวิทยาศาสตร์เห็นว่าลักษณะการมีหลายอย่างผสมอยู่ในร่างเดียวนั้นคล้ายกัน จึงยืมชื่อสัตว์ประหลาดตัวนี้มาตั้งเป็นชื่อภาวะทางพันธุกรรมนี้นั่นเอง

• ปัญหาที่เกิดขึ้น: DNA ในเลือดหรือเซลล์กระพุ้งแก้ม (ซึ่งมักถูกใช้เป็นตัวอย่างตรวจมาตรฐาน) อาจเป็น DNA ชุดที่ 1 ในขณะที่ DNA ในเซลล์สืบพันธุ์ (อสุจิ) ที่ใช้ปฏิสนธิกลับเป็น DNA ชุดที่ 2 หากนำเลือดไปตรวจ ผลจะออกมาว่าเขาไม่ใช่พ่อของเด็ก ทั้งที่จริงๆ แล้วเขาเป็นพ่อทางสายเลือดได้

• ซึ่งในอดีต เคยมีตัวอย่างเคส ที่มีภาวะไคเมอริซึม ทำให้เกิดความผิดพลาดของการตรวจ DNA พิสูจน์ความเป็นมารดา : กรณีของลิเดีย แฟร์ไชลด์และภาวะคิเมริสซึมของเธอ (2002)

• ดังนั้นหากสงสัยว่ามีภาวะนี้ แพทย์จะต้องเก็บตัวอย่าง DNA จากเนื้อเยื่ออวัยวะอื่นๆ หลายๆ จุดมาตรวจเทียบเคียงกัน

2. การปลูกถ่ายไขกระดูกหรือสเต็มเซลล์ (Bone Marrow / Stem Cell Transplant)

ผู้ป่วยที่เป็นโรคมะเร็งเม็ดเลือดขาว (Leukemia) มะเร็งต่อมน้ำเหลือง หรือโรคเลือดอื่นๆ ที่ได้รับการรักษาด้วยการปลูกถ่ายไขกระดูก ดังนั้น ร่างกายจะมี DNA ของผู้บริจาคไขกระดูกหรือสเต็มเซลล์อยู่ในร่างกายด้วย โดยจะอยู่ในเซลล์ที่สัมพันธ์กับเลือด หรือสารคัดหลั่งต่างๆได้

• ปัญหาที่เกิดขึ้น: หลังจากปลูกถ่าย ระบบเลือดของผู้รับจะถูกสร้างขึ้นใหม่จากสเต็มเซลล์ของผู้บริจาค ทำให้ DNA ในเลือดและในน้ำลาย (ซึ่งมีเม็ดเลือดขาวปนเปื้อน) เปลี่ยนไปเป็น DNA ของผู้บริจาคได้ หากนำเลือดไปตรวจ ผลตรวจจะไม่ตรงกับ DNA ของลูก

• วิธีแก้ไข : ใช้ DNA ในเซลล์รากผม เล็บ หรือเซลล์สืบพันธุ์ (อสุจิ) จะไม่เปลี่ยนแปลงตามการปลูกถ่ายไขกระดูก ดังนั้นจึงต้องใช้ตัวอย่างจากสิ่งส่งตรวจอื่น หรือตัวอย่างเนื้อเยื่อที่เก็บไว้ก่อนการรักษามะเร็ง (ถ้ามี) ในการตรวจแทน

3. การได้รับเลือดปริมาณมากในระยะเวลาใกล้เคียงกัน (Massive Blood Transfusion)

แม้จะไม่ใช่โรค แต่เป็นหัตถการทางการแพทย์ที่พบบ่อยในผู้ที่ประสบอุบัติเหตุรุนแรง หรือผ่าตัดใหญ่

• ปัญหาที่เกิดขึ้น: การรับเลือดจากผู้อื่นในปริมาณมาก อาจทำให้มี DNA ของผู้บริจาคเลือดปะปนอยู่ในกระแสเลือดของผู้รับชั่วคราว หากเจาะเลือดไปตรวจในช่วงเวลานั้น อาจทำให้ผลการแปลผล DNA คลาดเคลื่อนได้ แต่อย่างไรก็ดี การได้รับเลือดปริมาณมากไม่ได้ทำให้ DNA ในส่วนอื่นๆเปลี่ยนแปลง

• วิธีแก้ไข : รอให้ร่างกายกำจัดเซลล์เม็ดเลือดที่ได้รับบริจาคออกไปจนหมด (ปกติใช้เวลาหลายสัปดาห์ถึงหลายเดือน) หรือเลี่ยงไปใช้การขูดเซลล์กระพุ้งแก้ม หรือตรวจจากรากผมแทน

4. การกลายพันธุ์ตามธรรมชาติ (Genetic Mutations)

ในบางกรณีที่หายากมากๆ อาจเกิดการกลายพันธุ์ของยีน (Mutation) ในเซลล์สืบพันธุ์ของฝ่ายชาย ทำให้ DNA บางตำแหน่งของอสุจิของฝ่ายชายเปลี่ยนแปลงไปจากเซลล์ร่างกายอื่นๆ หรือ DNA ของเด็กที่จะตรวจมีการกลายพันธุ์ไปบางตำแหน่ง

• ปัญหาที่เกิดขึ้น: เมื่อเด็กเกิดมา ตำแหน่ง DNA ที่ใช้เป็นเครื่องหมาย (Markers) ในการทดสอบอาจไม่ตรงกับของบิดาทั้งหมด ทำให้เกิดข้อสงสัยว่าใช่บิดาหรือไม่

• วิธีแก้ไข : ปัจจุบันห้องปฏิบัติการจะต้องเพิ่มจำนวนจุดเครื่องหมาย (Markers) ในการตรวจให้มากขึ้น (โดยมาตรฐานจะตรวจที่ 15-20 ตำแหน่ง แต่ HealthSmile และ Endeavor DNA ใช้ 22 ตำแหน่ง) และอาจต้องนำ DNA ของญาติพี่น้องฝ่ายชายมาร่วมประเมินด้วย

---

สอบถามการตรวจ DNA พิสูจน์ความเป็นบิดา

12,000 บาท ต่อคู่พ่อลูก พร้อมศูนย์บริการทั่วประเทศ กรุงเทพ ชลบุรี เชียงใหม่ ระยอง ฯลฯ

อ่านรายละเอียดการตรวจเพิ่มเติมได้ที่นี่ : healthsmile.co.th/dna-paternity-test/

Add LINE ID : @HealthSmile

---

เป็นมะเร็งสามารถตรวจ DNA พิสูจน์ความเป็นบิดาได้ไหม

มะเร็งเป็นการกลายพันธุ์ “เฉพาะที่” (Somatic Mutation)

การกลายพันธุ์ที่ทำให้เกิดมะเร็งนั้น เกิดขึ้นเฉพาะใน “เซลล์มะเร็ง” หรืออวัยวะที่เป็นโรคเท่านั้น ไม่ได้ลุกลามไปเปลี่ยน DNA ในเซลล์อื่นๆ ของร่างกายครับ ดังนั้นเซลล์ปกติในอวัยวะอื่น ยังคงมี DNA ตรงตามต้นฉบับเดิมที่คุณได้รับมาจากพ่อแม่ตั้งแต่เกิด (Germline DNA)

เราไม่ได้เก็บตัวอย่างจาก “เซลล์มะเร็ง”

ในการตรวจ DNA เพื่อพิสูจน์ความเป็นพ่อลูก เราจะเก็บตัวอย่างจากเซลล์ที่ปกติและไม่ได้รับผลกระทบจากโรคมะเร็ง เช่น เซลล์เยื่อบุข้างแก้ม หรือ รากผม ซึ่งเซลล์เหล่านี้ยังคงรักษารหัสพันธุกรรมดั้งเดิมไว้ครบถ้วน 100%

ตำแหน่ง DNA ที่เอามาตรวจ เป็นคนละส่วนกัน

เทคนิคที่ใช้ในการตรวจพิสูจน์บุคคลหรือความเป็นบิดา จะโฟกัสไปที่บริเวณของ DNA ที่เรียกว่า STRs (Short Tandem Repeats) ซึ่งเป็นส่วนที่ ไม่ได้ทำหน้าที่ควบคุมการเจริญเติบโตของเซลล์ (Non-coding DNA)

• ในขณะที่การกลายพันธุ์ของมะเร็ง มักจะไปเกิดความเสียหายในส่วนของยีนที่ควบคุมการแบ่งตัว (Coding DNA)

• ดังนั้น บริเวณ DNA ที่นำมาใช้ตรวจเทียบความเป็นพ่อลูก จึงมักไม่ได้รับผลกระทบจากการกลายพันธุ์ของโรคมะเร็งเลย

ดังนั้น “สามารถตรวจ DNA ในคนเป็นมะเร็งได้”

เพราะโรคมะเร็งโดยทั่วไปไม่ได้เปลี่ยนโครงสร้าง DNA พื้นฐานของร่างกายที่ใช้ในการพิสูจน์ความเป็นพ่อลูก

ข้อควรระวังและกรณีพิเศษ

แม้จะตรวจได้ แต่มีบางสถานการณ์ที่ต้องแจ้งเจ้าหน้าที่หรือแพทย์ผู้ตรวจล่วงหน้า เพื่อความแม่นยำของผลลัพธ์

• การปลูกถ่ายไขกระดูก (Bone Marrow Transplant): หากผู้ป่วยมะเร็งเม็ดเลือดขาวเคยรับการปลูกถ่ายไขกระดูกจากผู้อื่น DNA ในเลือดอาจเปลี่ยนไปเป็นของ “ผู้บริจาค” ในกรณีนี้ ห้ามใช้ผลเลือดตรวจเด็ดขาด แต่สามารถใช้การขูดเยื่อบุข้างแก้มหรือเส้นผมแทนได้

• การรับเลือด (Blood Transfusion): หากเพิ่งได้รับเลือดมาไม่นาน อาจมี DNA ของคนอื่นปนอยู่ในกระแสเลือดชั่วคราว แนะนำให้รอสักพัก หรือใช้การตรวจจากเยื่อบุข้างแก้มแทนการเจาะเลือด

• การทำเคมีบำบัด (Chemotherapy): ยาคีโมอาจทำให้ปริมาณเซลล์ในปากน้อยลง หรือทำให้ปากแห้งอักเสบ ซึ่งอาจส่งผลต่อปริมาณตัวอย่างที่เก็บได้ แต่ไม่ได้เปลี่ยนรหัส DNA ครับ

---

สรุป

ไม่มีโรคใดที่ทำให้เป็นความลับดำมืดจนตรวจหาพ่อไม่ได้ครับ เพียงแต่ในบางภาวะ (โดยเฉพาะผู้ที่ปลูกถ่ายไขกระดูก หรือมีภาวะ Chimerism) จะไม่สามารถใช้ “เลือด” หรือ “น้ำลาย” ในการตรวจได้ ต้องอาศัยผู้เชี่ยวชาญในการเก็บตัวอย่างทางเลือกอื่น เช่น อสุจิ หรือเนื้อเยื่อเจาะจง เพื่อให้ได้ผลลัพธ์ที่ถูกต้องตามความเป็นจริงครับ

---

สอบถามการตรวจ DNA พิสูจน์ความเป็นบิดา

12,000 บาท ต่อคู่พ่อลูก พร้อมศูนย์บริการทั่วประเทศ กรุงเทพ ชลบุรี เชียงใหม่ ระยอง ฯลฯ

อ่านรายละเอียดการตรวจเพิ่มเติมได้ที่นี่ : healthsmile.co.th/dna-paternity-test/

Add LINE ID : @HealthSmile